PATULADHAN KANG BECIK
Babagan patuladhan
kang becik iku ora mung tinulis ing tata aturan kang gumathok, nanging uga bisa
diprangguli ing kasusastran-kasusastran. Ing wulangan iki bakal disinau
patuladhan kang becik lumantar karya sastra awujud crita cekak (cerkak). Wawasan
iku kaandharake kanthi dhasar amarga sajroning cerkak iku mesthi ngemot pesen
utawa amanat kang pengin diandharake dening pangrakite. Dene cerkak kang becik
iku kudu ngemot pututur-pitutur kang becik lan bisa dadi patuladhan kang becik.
A.
Pangertene Crita Cekak
Crita iku dumadi adhedhasar saka
urutan sawijining kedadeyan utawa prastawa.
Sajroning kedadeyan iku ana paraga (pirang-pirang tokoh) lan paraga iku
nglakoni sawijine utawa rerangkening konflik utawa cengkorongan. Umume awujud
leakon cekak kang wose crita munjerake sawijining paraga.
Semono uga crita
cekak uga dumadi saka urutan sawijining
kedadeyan utawa prastawa, kang nyata utawa fiktif. Kang mbedakake karo
crita liyane, cerkak iku dicritakake sepisan rampung, lan wis bisa nuduhake
kerampungan crita. Mula ing padatan cerkak mung tinulis kanthi cekak lan
prasaja.
B.
Unsur Crita Cekak
Bab-bab intrinsik ing cerkak yaiku (tema,
latar/setting, penokohan, alur, pesen, punjering crita/sudut pandang, lan
konflik), wos surasane crita lan gawe ringkesan.
·
Tema
Tema minangka ide pokok
utawa masalah sing utama kang ndasari lakuning crita.
·
Setting
Setting iku minangka
latar belakang sing mbantu cethaning laku crita. Setting iku ngemot wektu,
papan/panggonan, sosial budaya.
·
Punjering
crita (sudut pandang)
Punjering crita diperang
dadi 3, yaiku
1. Pangrakite (penulis/pengarang)
nggunakake sudut pandang paraga utawa
lan tembung sesulih wong kapisan (kata ganti orang pertama), nyritakake apa
kang dilakoni lan ngetokake rasa pangrasane dhewe kanthi tembung-tembunge dhewe
2. Pangrakite nggunakake sudut pandang paraga bawahan, dheweke luwih akeh
ngamati saka njabane crita tinimbang sajroning crita. Pangrakite biyasane nggunakake
tembung sesulih wong katelu (kata ganti orang ketiga).
3.
Pangrakite nggunakake sudut pandang Impersonal,
dhewekw sanyatane dumunung ing sanjabane crita, mung sarwa nyawang,
ngrungokake, lan ngerti. Dheweke nyawang paraga nganti tekan sajroning pikiran
lan atine. Mula pengarang ing kene bisa nyritakake rahasia batine paraga.
·
Alur/Plot
Alur/plot yaiku
rerangkening /cengkoronganing prastawa/ kedadeyan ing crita. Alur diperang dadi
2 perangan, yaiku alur maju (progresif)
yaiku yen prastawa iku lumaku kanthi trap-trapan adhedhasar kronologi tumuju
ing alur crita. Dene alur mundur (flash
back progresif) yaiku dumadi kang ana sesambungane karo prastawa kang lagi
dumadi.
·
Penokohan
Penokohan iku nggambarakake
karakter kanggo paraga/pelaku. Paraga bisa dingerteni karaktere saka tumindake,
ciri fisike, lingkungane, lan sapiturute.
·
Konflik
Konflik yaiku perkara
kang dadi punjere crita. Ing perangan iki pancen diketokake prakara apa kang
ndadekake crita iki dadi narik kawigaten. Sansaya njlimet lan tlesih anggone
gawe konflik, ndadekake crita iku ngundhakake kawigatene pandhemene.
C.
Nilai-nilai kang kamot sajroning
cerkak
·
Nilai
budaya iku ana sesambungan karo pamikir, pakulinan, lan asih karya cipta.
·
Nilai
sosial iku ana sesambungane karo tata laku pasrawungan ing antarane pawongan
siji lan liyane.
·
Nilai
moral iku ana sesambungane karo tumindakbecik lan ala kang minangka dhasar
panguripan manungsa lan masyarakat.
·
Nilai
religius/keagamaan iku ana sesambungane karo tuntunan agama lan kepercayaan.
·
Nilai
pendidikan/edukasi iku ana sesambungan karo owah-owahan tingkah laku saka ala
dadi becik.
·
Nilai
estetika/keindahan iku ana sesambungane karo bab-bab kang narik kawigaten,
kaendahan, seni, utawa nyenengake.
·
Nilai
etika iku ana sesambungane karo sopan santun lan subasita ing bebrayan.
·
Nilai
politis iku ana sesambungane karo pamarentah.
·
Nilai
kemanusiaan iku ana sesambungane karo sipat-sipat manungsa, lsp.
D.
Sinopsis
Sinopsis yaiku ringkesan crita saka alur kang dawa dadi cekak nanging
bisa njlentrehake crita sakabehe. Nalika bakal nulis synopsis, bab-bab kang
kudu digatekake yaiku :
·
Tema
: gagasabn pokok, pokok cerita.
·
Latar
: papan lan wektu dumadine prastawa.
·
Alur
: lakuning crita.
·
Penokohan
: paraga crita
0 Post a Comment:
Posting Komentar