WULANGAN 1 - MULAT SARIRA HANGRASA WANI

A.    PASINAON

Mulat sarira hangrasa wani. Mulat tegese nulat dhiri pribadi. Sarira ateges awak, badan. Hangrasa ateges rumangsa, dene Wani ateges ora wedi apa-apa. Kanggo mangerteni unen-unen iku bisa diwaca saka pungkasan dhisik, yaiku wani rumangsa, nulat awake dhewe. Makna kang kamot ing ukara iki supaya manungsa kudu wani kanthi tinarbuka marang kaluputan lan kekurangan ing dhiri pribadine.

Ukara Mulat sarira hangrasa Wani iku perangan katelu saka Tri Dharma, wulangan Sri Mangkunegara 1 kang kawentar kanthi asma pangeran Sambernyawa. Perangan sepisan lan kapindho yaiku Rumangsa melu handarbeni lan wajib melu hangrungkebi. Hangrasa wani ing kene ngemu teges ora bakal wani yen wedi-wedi. Ora bakal kaduk wani kurang duga, tegese mung waton wani ora nganggo petungan lan ora bakal nggunakake rembug wani pira.

Mula saka iku supaya hangrasa wani awake dhewe kudu mulat sarira luwih dhisik. Miturut tegese tembung sarira iku awak/ badan. Tegese ya awake dhewe. Apa kang kudu ditindhakake awake dhewe sakdurunge hangrasa wani? Wangsulane yaiku mulat. Mulat ing kene ateges waspada. Dadi sajroning tumindak lan urip ing madyaning bebrayan awake dhewe kudu bisa mawas dhiri lan waspada. Mulat sakabehe nindhakake samubarang gawe.

Mulat sarira sawijining unen-unen kang wis umum ngrembaka ing madyaning masyarakat, ora mung dadi konsep, pathokan, utawa tata aturan sawijining kapiyatan, nanging sawijining pangajak marang sakabehe manungsa supaya bisa ngukur lan mulat marang dhiri pribadine. Akeh sawenehe pawongan kang luwih gampang ngonceki alaning liyan tinimbang ngerti lan ngrumangsani nulat marang pribadi dhewe. Yen rasa pangrasa iki kabanjur dilirwakake ateges awake dhewe wis kelangan jati dhiri.

Tulaten dhiri pribadimu sakdurunge nulat kepribadiyane liyan, amarga yen bisa tambah weruh marang awake dhewe bakal bisa ngonceki kaluwihan lan kekurangane kang tundhone dadi kawitan anggone bakal ndandani dhiri pribadine dhewe. Kaya dene pituture para sesepuh beja-bejane manungsa iku tansah eling lan waspada. Kang bakal antuk kabegjan iku wong kang tansah ngati-ati ing samubarang tumindak.

Mula saka iku ngendhaleni dhiri (mulat sarira) utawa tembung saiki introspeksi dhiri, yaiku nulat sakabehe tumindak ala lan becik, asil lan gagaling mangsa sakdurunge iku penting banget, tegese supaya bisa gawe imbanging panguripan. Sakabehe tumindak becik prelu dilestarekake lan dirembakakake, dene tumindak ala lan nyilakani liyanora kena ditindakake malah-malah yen bisa kalebur. Tumindak kang didasari saka tresna asih, urmat mring sasama, mad-sinamadan, ing kono bakal tuwuh kabagyan lan katentreman ing jiwa, raga, lan swasana.

Mula saka iku ing wulangan iki, para siswa bakal nyinau tembang Kinanthi saka Serat Wedhatama, kang undheraning ancas supaya siswa bisa mulat sarira angrasa wani. Bab iki diwulangake minangka rasa sukur mring Gusti Kang Maha Kuwasa kang wis paring kanugrahan awujud rasa pangrasa lan pamikir kang ganep beda karo titah liyane, beda karo kewan. Saliyane iku uga supaya siswa bisa ngundhakake rasa urmat lan toleransi marang pawongan liya, amarga mulat sarira iku bisa ngendhaleni rasa ongas/ sombong, lan ngedohi tumindak kang tanpa waton utawa sakepenake dhewe.

 

B.     PANGERTEN LAN MAKNANE TEMBANG KINANTHI

Miturut maknane, tembang kinanthi iku nggambarake mangsa nalika manungsa iku wus mangun bale wisma (rabi), urip rukun lan tentrem ayem karo kaluwargane. Kinanthi iku saemper karo tembang kanthi, kekanthen, gandheng. Ana maneh kang wimbuh pangerten yen tembang kinanthi iku nuntun utawa nganthi. Tegese minangka kuwajibane wong tuwa kudu bisa nuntun/ nganthi para putrane supaya sakabehe tumindake ora nalisir saka bebener. Mula kudu mbimbing lan tansah aweh pepeling marang para putrane.

 

C.    PATHOKAN TEMBANG KINANTHI

 

KINANTHI
Guru wilangan	Guru lagu	Guru gatra
8	u	6
8	i
8	a
8	i
8	a
8	i

 

D.    WATAK TEMBANG KINANTHI

Watake sarwa seneng, bungah, asih, gumolong, atut runtut renteng-renteng reruntungan. Mula biyasane kanggo ngandharake pitutur luhur, rasa tresna asih. Mula padatan kang kulina, digunakake kanggo gandrung lan aweh pitutur.

 

E.     WOS KANG KAMOT ING TEMBANG KINANTHI (Wedhatama)

·         Serat Wedhatama ngajarake sawenehe tuntunan moral minangka perangan saka pendidikan karakter kang bisa sinebut etika pribadi, amarga dadi sawijining tuntunanetis kang ner marang dhiri pribadine dhewe. Kaya dene piwulang-piwulang ing budaya Jawa, Serat Wedhatama mentingake rasa pangrasa, piker, amarah, utawa kapitayan (spiritual). Bab iki kamot ing pitutur supaya ngolah lantiping rasa (angulah lantiping ati) lan nyingkirake hawa nepsu supaya bisa dadi manungsakang berbudi luhur (bengkas kahardaning driya, supaya dadya utami).

·         Supaya antuk ngelmu sejati (ilmu sejati) bisa lumantar ngolah lantiping ati, yaiku kanthi tapa brata lan prihatin ing papan kang sepi (pangasahe sepi samun). Yen dilakoni kanthi temen bakal bisa mutung pepalang kang dadi pepalanging budi (bengkas kahardaning driya, kekes srabedaning budi).

·         Sarat nglakoni ngelmu sejati (lakune ngelmu sejati) yaiku ora kena iri lan drengki (tan dahwen pati openan).

·         Serat Wedhatama ngajarake lamun manungsa iku kudu tansah eling lan waspada (awas lane ling).

·         Waspada tegese ngerti pepalang urip

·         Serat wedhatama ngajarake supaya ora kulina tumindak nistha, ati-ati marang pepalanging urip.

·         Serat wedhatama ngajarake supaya aja nganti gela ing tembe mburine.

·         Kabecikan kang wis diwulangake iku minangka cara kanggo ngudi supaya entuk kamulyan. Sanadyan ora  bisa mujudake kanthi sakabehe, nanging manungsa kudu bisa nganti kasil.

·         Ing Serat Wedhatama, wong becik bebudene iku biyasane gampang bisa srawung karo pawongan liya, lan bisa mangun sesrawunganing papan ngendi wae.

Menawa siswa kepingin download file ana ing bentuk doc. bisa klik link ing ngisor iki!
klik == > https://bit.ly/3xh21vw

WULANGAN 1 - MULAT SARIRA HANGRASA WANI 2021-08-01T09:50:00-07:00 Rating: 4.5 Diposkan Oleh: Bahasa Jawa